رابطه‎ی طرحواره‎های ناسازگار اولیه با رضایت از زندگی در افراد دارای معلولیت جسمی ـ حرکتی: نقش واسطه‎ای خودکارآمدی و تاب‎آوری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

کوثر انصاری‎فرد ¹

عباس فیروزآبادی ²

سید روح الله حسینی ²

¹ دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد روان‎شناسی عمومی، گروه روان‎شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² استادیار، گروه روان‎شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22067/tpccp.2026.97295.1898

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه‌ی طرحواره‌های ناسازگار اولیه با رضایت از زندگی در افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی و آزمون نقش واسطه‌ای خودکارآمدی و تاب‌آوری انجام شد.
روش: پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه‌ی آماری شامل تمام افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی شهر مشهد بود که از میان آن‌ها ۱۶۵ نفر (۸۵ زن و ۸۰ مرد) به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و وارد تحلیل نهایی شدند. ابزارهای پژوهش شامل فرم کوتاه پرسشنامه‌ی طرحواره‌های ناسازگار اولیه‌ی یانگ (پنج طرحواره‌ی رهاشدگی/بی‌ثباتی، محرومیت هیجانی، نقص/شرم، شکست و وابستگی/بی‌کفایتی)، مقیاس رضایت از زندگی داینر و همکاران (۱۹۸۵)، ،مقیاس خودکارآمدی شرر و همکاران (۱۹۸۲) و مقیاس تاب‌آوری کانر-دیویدسون (۲۰۰۳) بود. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS 27 و AMOS 24 تحلیل شدند.
یافته‎‏‎ها : نتایج نشان داد طرحواره‌های ناسازگار اولیه رابطه مستقیم منفی و معناداری با رضایت از زندگی دارند (β = -0.54, p < 0.01). تاب آوری به طور معناداری رابطه‌ی میان طرحواره‌های ناسازگار اولیه و رضایت از زندگی را واسطه‌گری می‎کند (β= -0.20, p< 0.01 )، در مقابل اما خودکارآمدی نقش واسطه‎ای ندارد (=0.025, p = 0.77 β).
نتیجه‎گیری: طرحواره‌های ناسازگار اولیه چه به شکل تنها و چه از طریق کاهش سطح تاب‌آوری از تعیین‌کننده‌های مهم رضایت از زندگی در افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی هستند. بنابراین، مداخلات متمرکز بر اصلاح طرحواره‌های ناسازگار اولیه با هدف تقویت تاب‌آوری می‌توانند از جمله مداخلات موثر برای افزایش رضایت از زندگی این افراد باشند.

کلیدواژه‌ها

معلولیت جسمی - حرکتی

طرحواره‌های ناسازگار اولیه

رضایت از زندگی

خودکارآمدی

تاب‌آوری

موضوعات

• روان شناسی بالینی

---